Żylaki kończyn dolnych to poszerzone, wydłużone i często poskręcane żyły powierzchowne, które stają się widoczne pod skórą nóg. Dla wielu osób zaczyna się niewinnie: uczucie ciężkości, szybkie męczenie nóg, delikatne obrzęki wieczorem. Z czasem mogą pojawić się widoczne “wypukłe” żyły, ból, skurcze łydek i dolegliwości nasilające się po dłuższym staniu lub siedzeniu. Choć żylaki bywają traktowane jako problem estetyczny, w rzeczywistości żylaki kończyn dolnych są objawem zaburzeń krążenia żylnego i warto je potraktować poważnie.
Skąd biorą się żylaki kończyn dolnych?
Najczęstszą przyczyną jest niewydolność zastawek żylnych. W zdrowej żyle zastawki działają jak “zawory” – pomagają przesuwać krew w kierunku serca i zapobiegają jej cofaniu. Gdy zastawki nie domykają się prawidłowo, krew zaczyna zalegać, ciśnienie w żyłach rośnie, a naczynia stopniowo się poszerzają. W efekcie powstają żylaki kończyn dolnych.
Do czynników ryzyka należą przede wszystkim:
-
genetyka (skłonność rodzinna),
-
ciąża i hormony (większe obciążenie układu żylnego),
-
praca stojąca lub siedząca przez wiele godzin,
-
brak ruchu, szczególnie brak aktywności mięśni łydek,
-
nadwaga i otyłość,
-
wiek (z czasem tkanki tracą elastyczność),
-
częste przegrzewanie nóg (gorące kąpiele, sauna).
Objawy, których nie warto ignorować
Żylaki kończyn dolnych nie zawsze zaczynają się od widocznych “guzków”. Wcześniej pojawiają się sygnały, które łatwo zrzucić na zmęczenie:
-
uczucie ciężkich nóg, zwłaszcza wieczorem,
-
obrzęki w okolicy kostek,
-
ból, pieczenie, pulsowanie lub swędzenie skóry,
-
nocne skurcze łydek,
-
uczucie “rozpierania” w nogach po całym dniu,
-
pajączki naczyniowe, które mogą współwystępować.
W bardziej zaawansowanych etapach mogą pojawić się przebarwienia skóry, stany zapalne, a nawet trudno gojące się rany. Dlatego żylaki kończyn dolnych warto diagnozować wcześnie.
Diagnostyka: co sprawdza lekarz?
Podstawowym badaniem, które pozwala ocenić źródło problemu, jest USG Doppler żył. Dzięki niemu można zobaczyć, czy występuje refluks (cofanie się krwi) i w których odcinkach układu żylnego. To ważne, bo skuteczne leczenie żylaków kończyn dolnych powinno usuwać przyczynę, a nie tylko “maskować” efekt.
Leczenie żylaków kończyn dolnych – co działa?
Dobór metody zależy od zaawansowania zmian, wyniku USG oraz stylu życia pacjenta. Najczęściej stosuje się:
1) Kompresjoterapię (pończochy uciskowe)
To podstawa leczenia zachowawczego. Ucisk wspiera żyły, zmniejsza zastój krwi i pomaga ograniczyć obrzęki. Przy żylakach kończyn dolnych pończochy są często elementem terapii przed i po zabiegach.
2) Zmiana nawyków i aktywność
Ruch uruchamia “pompę mięśniową” łydek. Spacery, rower, pływanie, ćwiczenia stóp i wspięcia na palce potrafią wyraźnie poprawić komfort, choć nie usuną dużych żylaków.
3) Leczenie zabiegowe (nowoczesne metody)
Współczesna flebologia oferuje skuteczne techniki małoinwazyjne, które zwykle pozwalają szybko wrócić do codziennych aktywności:
-
laser endowaskularny (EVLT) lub radiofrekwencja (RFA) – zamykanie niewydolnej żyły od środka,
-
klejenie żył (cyanoakrylat) – metoda bez termicznego uszkadzania tkanek,
-
skleroterapia (w tym piankowa) – często na mniejsze żylaki i “dorzuty” po leczeniu głównym,
-
miniflebektomia – usuwanie wybranych żylaków przez drobne nacięcia.
W praktyce skuteczne leczenie żylaków kończyn dolnych często łączy kilka metod, aby uzyskać najlepszy efekt i ograniczyć ryzyko nawrotu.
Co możesz zrobić już dziś?
Jeśli podejrzewasz u siebie żylaki kończyn dolnych, zacznij od prostych kroków: więcej ruchu, mniej długiego stania w miejscu, przerwy w siedzeniu, unoszenie nóg po pracy i rozważenie kompresji w sytuacjach obciążających (podróż, wielogodzinne stanie). A jeśli objawy nawracają – zrób USG Doppler i dobierz leczenie “pod przyczynę”.